Η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται ενώπιον ενός δομικού δημογραφικού προβλήματος.
Το συνολικό ποσοστό γονιμότητας παραμένει σταθερά γύρω στο 1,4 παιδιά ανά γυναίκα, πολύ χαμηλότερα από το επίπεδο αντικατάστασης πληθυσμού (2,1). Οι γεννήσεις μειώνονται, η ηλικία πρώτης τεκνοποίησης αυξάνεται, και η αναλογία παιδιών στο σύνολο του πληθυσμού συρρικνώνεται, ενώ το ποσοστό των ηλικιωμένων αυξάνει.

Η πρόσφατη αύξηση του συνολικού πληθυσμού δεν οφείλεται σε φυσική αναπαραγωγή, αλλά σε καθαρή μετανάστευστική ροή, γεγονός που δεν αναιρεί — αντιθέτως αναδεικνύει — το βάθος του δημογραφικού προβλήματος.

Το δημογραφικό, όπως πλέον αναγνωρίζεται ευρέως, δεν είναι μόνο κοινωνικό ή οικονομικό ζήτημα, αλλά πυλώνας εθνικής πολιτικής, με επιπτώσεις στη συνοχή, στην πολιτισμική συνέχεια, στην αγορά εργασίας και στη βιωσιμότητα του κοινωνικού κράτους.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μονοδιάστατη. Απαιτείται ενιαία και συντονισμένη στρατηγική, που αντιμετωπίζει ταυτόχρονα:

• τη χαμηλή γεννητικότητα των Κυπρίων,

• τη γήρανση του πληθυσμού,

• την αναβολή ή αποφυγή οικογενειακού προγραμματισμού,

• τη μετανάστευση νέων Κυπρίων στο εξωτερικό,

• και τη μετανάστευση — νόμιμη και παράτυπη — που επηρεάζει τη δημογραφική ισορροπία και την κοινωνική συνοχή.

Οι πολιτικές που προτείνω πιο κάτω λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά, με σαφή προτεραιότητα στη φυσική αναπαραγωγή του γηγενούς πληθυσμού, και με τη μετανάστευση να λειτουργεί επικουρικά και ελεγχόμενα, όχι υποκατάστατα.

Οι προτάσεις μου:

✔ Οικογενειακή Στήριξη με τη θέσπιση Εθνικού Επιδόματος Πρώτου Παιδιού

Μέσω του κοινοβουλευτικού ελέγχου και τη συνεργασία με την εκτελεστική εξουσία, εισηγούμαι την καθιέρωση επιδόματος πρώτου παιδιού, καθολικού ή με ήπια εισοδηματικά κριτήρια, καταβαλλόμενου σε δύο στάδια: κατά τη γέννηση και εντός του πρώτου έτους ζωής.

Στόχος είναι να μειωθεί ο οικονομικός και ψυχολογικός φραγμός της πρώτης τεκνοποίησης — του κρισιμότερου σημείου εισόδου στη δημογραφική διαδικασία.

Πιο συγκεκριμένα η εισήγηση διαλαμβάνει:

• παραχώρηση επιδόματος €3.000–€5.000 ανά πρώτο παιδί.

• Κλιμάκωση στήριξης για δεύτερο και τρίτο παιδί.

• Σύνδεση με μόνιμη κατοικία και δημογραφικά κριτήρια.

✔Καθολική Βρεφονηπιακή Κάλυψη

Δημιουργία εθνικού δικτύου δημόσιων βρεφονηπιακών σταθμών, σε συνδυασμό με επιδοτούμενη ιδιωτική παροχή. Στόχος η άρση του μεγαλύτερου πρακτικού εμποδίου στην τεκνοποίηση και στη συνέχιση της εργασίας των νέων γονέων. Στα πλαίσια αυτά στηρίζω τη δωρεάν ή ουσιαστικά επιδοτούμενη φροντίδα για ηλικίες 6 μηνών έως 3 ετών. Το μέτρο αυτό εφαρμόστηκε σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιμετώπισαν αντίστοιχο δημογραφικό πρόβλημα, πετυχαίνοντας έτσι την αύξηση της γονιμότητας στις ηλικίες 30–39 και την ενίσχυση της γυναικείας συμμετοχής στην αγορά εργασίας.

✔Φορολογικά Κίνητρα υπέρ της Οικογένειας

Αναπροσανατολισμός της φορολογικής πολιτικής ώστε να αντανακλά το κόστος και την κοινωνική αξία της ανατροφής παιδιών, μέσω της ενίσχυσης του προσφάτως ψηφισθέντος αφορολόγητου ποσού ανά παιδί, την παραχώρηση εκπτώσεων για έξοδα παιδικής φροντίδας και εκπαίδευσης και την εφαρμογή ενισχυμένων φορολογικών κινήτρων για οικογένειες με 2+ παιδιά. Στόχος να διασφαλίσουμε τη σταθερότητα του οικογενειακού προγραμματισμού και να δοθεί στις οικογένειες των κυπρίων ουσιαστικό κίνητρο για δεύτερο και τρίτο παιδί.

✔Πολιτικές Επαναπατρισμού Νέων Κυπρίων

Υποστηρίζω την υλοποίηση μιας συγκροτημένης και στοχευμένης πολιτικής επαναπατρισμού νέων Κυπρίων που μετανάστευσαν για εργασία ή σπουδές μέσα από φορολογικά και ασφαλιστικά κίνητρα επιστροφής, υποστήριξη στέγασης κατά την επανεγκατάσταση αλλά και τη δημιουργία μιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας διασύνδεσης εργοδότη–εργαζομένου πριν την επιστροφή. Ο επαναπατρισμός κυπρίων που βρίσκονται στην πιο παραγωγική και αναπαραγωγική ηλικία, θα ενισχύσει σημαντικά την παραγωγική βάση του τόπου μας.

✔Διαχείριση Μετανάστευσης ως Συμπληρωματικού Δημογραφικού Παράγοντα

Η αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την κοινωνική συνοχή, τη λειτουργία της αγοράς εργασίας και τη δημογραφική ισορροπία.
Η απουσία επιστροφών, οι καθυστερήσεις και η εκμετάλλευση εργαζομένων δημιουργούν φαύλο κύκλο που τροφοδοτεί την παράτυπη παραμονή.

Η απάντηση πρέπει να είναι θεσμική, ευρωπαϊκά συμβατή και απολύτως ρεαλιστική. Για τον σκοπό αυτό προτείνω:

• Ενίσχυση και ενεργοποίηση συμφωνιών επανεισδοχής με χώρες προέλευσης και διέλευσης (όπως Λίβανος, Συρία, Πακιστάν, Μπαγκλαντές), με στόχο την επιτάχυνση επιστροφών ατόμων χωρίς δικαίωμα παραμονής.

• Ενίσχυση του προγράμματος οικονομικών κινήτρων για εθελούσια επιστροφή που εφαρμόζεται από το 2021, σε συνδυασμό με πρόσβαση σε προγράμματα επανένταξης στις χώρες καταγωγής.

• Θεσμοθέτηση Εθνικού Πλαισίου Προστασίας και Αυστηρής Ρύθμισης της Εργασιακής Απασχόλησης Μεταναστών, μέσα από διασφάλιση ίσης αμοιβής και ίσων εργασιακών δικαιωμάτων για όλους, χωρίς εξαιρέσεις, την επιβολή αυστηρών διοικητικών και ποινικών προστίμων σε εργοδότες που απασχολούν παράνομα ή καταχρηστικά και την ενίσχυση ελέγχων και προγραμμάτων ενημέρωσης για εργασιακά δικαιώματα.

• ·Εφαρμογή Προγράμματος Περιφερειακής Συνεργασίας για Πρόληψη παράνομων Εισόδων και Κοινή Αποτροπή, μέσα από τη σύναψη διμερών και πολυμερών συμφωνιών με χώρες προέλευσης και διέλευση, την ενίσχυση της συντονισμένης αποτροπής θαλάσσιων διαδρομών, την ανταλλαγή πληροφοριών για δίκτυα διακινητών, την υλοποίηση εκστρατειών ενημέρωσης στις χώρες προέλευσης για αποτροπή παράτυπων μετακινήσεων και την ενίσχυση της συνεργασίας με  την Frontex και ευρωπαϊκούς μηχανισμούς.

Η Κύπρος χρειάζεται δημογραφική πολιτική με πυξίδα και μεταναστευτική πολιτική με κανόνες. Η υπογεννητικότητα δεν μπορεί να υποκαθίσταται από τη μετανάστευση και παράλληλα, η μετανάστευση αντιμετωπίζεται με αδράνεια ή ανοχή.

Απαιτείται συγκροτημένα και ολιστική πολιτική που να στηρίζει έμπρακτα την οικογένεια, να αποκαθιστά τη δημογραφική ισορροπία, να προστατεύει την κοινωνική συνοχή και συνεκτική πολιτική που μειώνει το ρίσκο του να κάνεις οικογένεια στην Κύπρο και αποκαθιστά την εμπιστοσύνη στο μέλλον.